UÇUŞ KORKUSU

Uçuş korkusu olan bireylerin çoğu; detaycı, mükemmeliyetçi, kontrollü, telaşlı ve sabırsız bireylerdir. Kontrolün kendi ellerinde olmasını istedikleri için de uçağa binmeyi tercih etmezler. Bu korkusu olan çoğu kişi günlük hayatlarında cesaretli insanlardır. Uçak korkusu cinsiyet, yaş, meslek ayırmadan toplumun her kesiminde görülebilir.

Uçuş korkusu olan kişiler; uçağın düşeceğini ve öleceklerini düşünürler. Uçmak insana özgü bir durum olmadığı için bilinçaltımız uçuş sırasında kaygı oluşturabilir. Kontrolün kişinin elinde olmaması da kaygı oluşturan bir durumdur.

Uçuş korkusu çocukluk yaşantılarında öğrenilmiş olabilir. Kişi çocukluğunda çevresindeki kişilerin uçaktan korktuğunu gözlemlediyse veya konuşmalarını dinlediyse korkusu oluşmuş olabilir.

Çocukluğunda oyun oynarken yüksek bir yerden atladıktan sonra düşen bireyde yetişkin olduğunda uçuş korkusu oluşabilir.

Birey uçakla ilgili yaşadığı olumsuz deneyimler sonucunda da uçağa binmekten korkuyor olabilir. Örneğin uçak kazası geçirmiş, kötü bir seyahat yaşamış, türbülansa girmiş olabilir.

Filmlerde seyredilen uçak kazaları da uçuş korkusunu pekiştirebilir.

Uçuş korkusu yaşamda engellere sebep olabilir. Örneğin farklı ülkelere seyahat yapamamak ya da iş seyahatleri yapamamak gibi.

Hipnoterapi ile uçuş korkusuna sebep olan olay bilinçaltı düzeyde ortaya çıkarılarak anlamlandılır ve çözümlenir. Geçmişe dair herhangi bir olay bulunmuyorsa telkinlerle çözümlenir. Duygularımız kat kattır, dış kısımdan derine indikçe insanın içine ulaşılır. Derindeki duygulara ulaşılıp birey rahatlatıldığında, korkular ruhumuzu ve bedenimizi terk eder.

‘’ Çalışıyorum ama dikkatimi veremiyorum”, “Beynimin içinden başarısız olabilme ihtimalini atamıyorum.” “Nefesim daralıyor, başım ağrıyor midem yanıyor,” “Sinirliyim, ellerim terliyor”, “Gece rahat uyuyamıyorum.” “Her şeyi birbirine karıştıracakmışım gibi geliyor” ,“Çok heyecanlanıyorum.” Diyorsa bir öğrenci, sınav  kaygı virüsü bulaşmıştır diyebiliriz. Bu virüs temizlenmeden kişinin kapasitesini sınavda kullanabilmesi çok zorlaşır. Virüs bulaşmış bilgisayarların performansının düşmesi, kilitlenmesi veya komutalara saçma sapan yanıt vermesi gibi bir durum meydana gelir. Düşüncelerini olumlu düşünmeye yönlendiremeyen ve duygularına söz geçiremeyen öğrenci istemediği sonucu alacağına kendini inandırıp,  alisine ve arkadaşlarına duyacağı mahcubiyeti düşünerek yaşamdan kopma gibi felaket senaryoları üreterek eyleme geçirebilir.

Öğrencinin abartılı ve kontrolsüz heyecanına hipnoz kısa zamanda yüzünü güldürecek sonuçlar verir. Sorun bilgi değil bilginin aktarımında sistemin aşırı stresle yüklenmesi sonucu kilitlenmesi olduğu için bu stres kalktığında başarı da beraberinde gelir.

Öfke Kontrolü Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Öfke doğal bir duygudur. Sorun, öfkenin ortaya çıkması değil; kişinin yaşadığı olayla verdiği tepki arasındaki dengeyi kaybetmesi ve öfkenin davranışlarını yönetmeye başlamasıdır.

Öfke kontrol problemi her zaman sürekli bağırmak veya kavga etmek şeklinde görülmez. Bazen kişi dışarıdan sakin görünürken içinde yoğun bir gerilim biriktirir ve küçük bir olayda beklenmedik şekilde patlayabilir.

Günlük hayatta şu durumlar sık görülebilir:

• Küçük bir olayda normalden çok daha büyük tepki vermek
• Eşine, çocuğuna veya yakınlarına istemediği kadar sert çıkmak
• Sesini yükselttikten birkaç dakika sonra pişman olmak
• Tartışma sırasında söylediği sözleri sonradan geri almak istemek
• Kapı çarpmak, eşyaya vurmak veya bir şeyi fırlatma isteği yaşamak
• Trafikte yapılan küçük bir hataya aşırı öfkelenmek
• Birinin sözünü, bakışını veya davranışını hemen saygısızlık olarak yorumlamak
• Eleştirildiğinde kendisini saldırıya uğramış gibi hissetmek
• Bekletilmeye veya işlerin istediği gibi gitmemesine tahammül edememek
• Evde çok küçük şeylerin bile sinir bozucu gelmeye başlaması
• Çocukların sesi, dağınıklık veya tekrar eden sorular karşısında bir anda patlamak
• Tartışmada haklı olduğunu kanıtlamadan sakinleşememek
• Öfkelendiğinde mesaj veya telefonla hemen tepki verip sonradan pişman olmak
• Öfke geçtikten sonra yoğun suçluluk yaşamak
• “Bir daha böyle yapmayacağım” deyip benzer durumda tekrar aynı tepkiyi vermek

Bazı kişiler öfkesini dışarıya çok az gösterir fakat günlerce küser, iletişimi keser, içine atar veya yaşanan olayı tekrar tekrar düşünür. Bu da öfkenin farklı bir ifade biçimi olabilir.

En karakteristik durumlardan biri ise şudur:

Kişi öfkeli olmadığı zaman yaptığı davranışın yanlış olduğunu çok net görebilir; fakat öfke geldiği anda bildiği her şeyi uygulamakta zorlanır.

“Biliyorum, kendimi tutmam gerekiyor ama o an gözüm hiçbir şey görmüyor.”

Öfke kontrol problemi yaşayan birçok insanın tarif ettiği durum tam olarak budur.

Öfkenin Altında Gerçekte Ne Olabilir?

Öfke çoğu zaman görünen duygudur. Altında ise bambaşka duygular ve geçmiş deneyimler bulunabilir.

Bir kişi kendisini değersiz hissettiğinde öfkelenebilir. Başka biri kontrolü kaybettiğini hissettiğinde sertleşebilir. Bazı kişilerde eleştirilmek, reddedilmek, önemsenmemek veya haksızlığa uğramak geçmiş deneyimlerle bağlantılı çok güçlü bir tepki oluşturabilir.

Örneğin geçmişte sürekli küçümsenmiş biri bugün küçük bir eleştiriyi bile “Yine beni aşağılıyorlar” şeklinde algılayabilir.

Çocukluğunda kendisini sürekli savunmak zorunda kalan biri, yetişkinlikte karşısındaki kişinin niyeti saldırgan olmasa bile kendisini korumak için hızla öfkelenebilir.

Bazı kişilerde ise yıllarca bastırılan kırgınlık, stres, sorumluluk ve tükenmişlik birikir. Sonunda gerçek sebep büyük olmadığı halde küçük olaylar bu birikmiş yükün çıkış noktası haline gelir.

Yani bazen öfke problemin kendisi değil, altta bulunan başka bir duygunun dışarıya çıkan sonucudur.

Hipnoz ile Öfke Kontrolü Nasıl Güçlendirilir?

Hipnoz, öncelikle kişinin bedensel ve zihinsel gerginliğinin azalmasını desteklerken; öfkeyi başlatan otomatik tehdit algıları, geçmiş deneyimler, bilinçaltı bağlantılar ve öğrenilmiş tepki kalıpları üzerinde daha yoğun çalışmaya imkân sağlayabilir.

Çalışmada yalnızca “sinirlenme, sakin ol” şeklinde yüzeysel telkinlere odaklanılmaz. Kişinin hangi durumlarda neden bu kadar güçlü tepki verdiği ve bu tepkinin altında hangi duygunun bulunduğu ele alınabilir.

Örneğin;

“Bana saygısızlık yapılıyor.”
“Beni önemsemiyorlar.”
“Kontrolü kaybediyorum.”
“Kendimi savunmazsam ezilirim.”
“Benim dediğim olmazsa kötü bir şey olacak.”

gibi otomatik anlamlandırmalar öfkenin birkaç saniye içerisinde yükselmesine neden olabilir.

Hipnoz ve bilinçaltı odaklı çalışmalarda bu bağlantıların yeniden değerlendirilmesi, geçmişte gerekli olmuş ancak bugün kişiye zarar veren savunma tepkilerinin gücünün azaltılması hedeflenebilir.

Aynı zamanda öfkeyi hissetmekle öfkeye göre davranmak arasındaki mesafenin büyütülmesi üzerinde çalışılır. Böylece kişinin tetiklendiğinde hemen bağırmak, kırıcı konuşmak veya dürtüsel davranmak yerine önce durabilmesi ve nasıl tepki vereceğini seçebilmesi kolaylaşabilir.

Bu değişim geliştikçe amaç kişinin hiç öfkelenmemesi değildir. Öfkenin şiddetini daha iyi yönetebilmek, daha hızlı sakinleşebilmek, sonradan pişman olunacak davranışları azaltmak ve kişinin öfkesinin değil kendi kararlarının kontrolünde hareket edebilmesi hedeflenir.

Öfke yıllardır aynı şekilde yaşanıyor olsa bile öğrenilmiş tepki kalıpları değişebilir. Gerçek kontrol, öfkeyi bastırmak değil; öfke geldiğinde davranışınızı yine sizin seçebilmenizdir.

Erteleme Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Erteleme, kişinin yapması gereken işi bildiği halde harekete geçmekte zorlanması veya daha kolay ve kısa süreli rahatlama sağlayan başka işlere yönelmesidir.

Kişi çoğu zaman isteksiz veya tembel değildir. Hatta yapması gereken işi gün boyunca zihninde taşıyabilir. Sorun, bilmekle harekete geçmek arasındaki mesafenin giderek büyümesidir.

Günlük hayatta şu durumlar sık görülebilir:

• Yapılması gereken işin başına oturup bir türlü başlayamamak
• “Saat başı başlayacağım” deyip saatin geçmesini beklemek
• Çalışmaya başlamadan önce masa toplamak, kahve hazırlamak veya gereksiz hazırlıklarla vakit geçirmek
• Bir işi yapmak yerine onun nasıl yapılacağıyla ilgili saatlerce araştırma yapmak
• Plan, ajanda ve yapılacaklar listesi hazırlayıp uygulamaya geçememek
• Önemli bir işi düşünürken bir anda telefon, sosyal medya veya başka küçük işlere yönelmek
• Son teslim tarihi yaklaşana kadar işe başlayamamak
• Baskı arttığında birkaç saatte günlerdir yapılmayan işi tamamlamak
• Mükemmel yapamayacağını düşündüğü bir işe hiç başlamamak
• Başladığı işi yarıda bırakıp yeni bir işe geçmek
• Küçük bir işi zihninde büyütüp olduğundan çok daha zor hale getirmek
• “Yarın kesin başlayacağım” düşüncesini sürekli tekrarlamak
• Erteledikçe suçluluk yaşayıp bu suçluluk nedeniyle daha da kaçınmak
• Boş zamanı olduğu halde yapması gereken işe başlayamayıp günün nasıl geçtiğini anlamamak
• Sürekli motive olmayı beklemek
• Yapmadığı işi düşünmekten yorulup yine de yapmamak

En karakteristik ifadelerden biri şudur:

“Yapmam gerektiğini biliyorum. Hatta yapmadığım için kendime kızıyorum ama yine de başlayamıyorum.”

Araştırmalar da ertelemenin yalnızca zaman yönetimiyle açıklanamadığını; zor, sıkıcı veya kaygı yaratan görevlerin oluşturduğu olumsuz duygulardan kısa süreli kaçınmanın önemli bir rol oynayabildiğini gösteriyor.

İnsan Neden Sürekli Erteler?

Erteleme çoğu zaman görünen davranıştır. Aynı davranışın altında farklı kişilerde tamamen farklı nedenler bulunabilir.

Bazı kişiler başarısız olmaktan korktuğu için başlamaz. Bazıları işi mükemmel yapmak istediği için doğru zamanı bekler. Bazıları yapılacak işi o kadar büyütür ki ilk adımı atmak bile yorucu hale gelir.

Bazen de kişi farkında olmadan şu bağlantıları geliştirmiş olabilir:

“Son dakikada daha iyi çalışıyorum.”
“Tam hazır olmadan başlamamalıyım.”
“Mükemmel olmayacaksa yapmanın anlamı yok.”
“Biraz rahatlayayım, sonra başlarım.”
“Şu an içimden gelmiyor.”

Telefonu eline almak, başka bir işle uğraşmak veya işi yarına bırakmak o anda kısa süreli rahatlama sağlar. Zihin de bu rahatlamayı öğrenerek bir sonraki zor görevde aynı kaçınma davranışını tekrar edebilir.

Özellikle mükemmeliyetçilik, dikkat yönetimi sorunları ve kişinin kendi performansına yönelik aşırı eleştirel yaklaşımı erteleme davranışını daha da güçlendirebilir. Mükemmeliyetçilik ile erteleme arasındaki ilişki de güncel araştırmalarda öz-düzenleme açısından ele alınıyor.

Hipnoz ile Erteleme Sorunu Nasıl Çözülür?

Erteleme bir sonuçsa, kalıcı değişim için kişiyi harekete geçmekten alıkoyan asıl nedenlerle ilgilenmek gerekir.

Hipnoz kişinin zihinsel gerginliğinin azalmasını ve dikkatini daha kontrollü biçimde yönlendirmesini desteklerken; erteleme davranışını sürdüren başarısızlık korkusu, mükemmeliyetçilik, kaçınma alışkanlıkları, otomatik düşünceler ve bilinçaltı bağlantılar üzerinde daha yoğun çalışmaya imkân sağlayabilir.

Hipnotik çalışmalarda öncelikle kişinin hangi noktada durduğu belirlenebilir.

Bazı kişiler işe hiç başlayamaz. Bazıları başlar fakat sürdüremez. Bazıları yalnızca son dakika baskısı oluştuğunda harekete geçebilir. Bazıları ise işi yapmaktan çok kötü sonuç alma veya yeterince iyi yapamama düşüncesinden kaçınır.

Bu farklı nedenlere göre;

“Başlamak zor.”
“Sonra yaparım.”
“Mükemmel olmalı.”
“Yapamazsam kötü hissederim.”
“Baskı olmadan çalışamıyorum.”

gibi yerleşmiş kalıpların gücünün azaltılması ve düşünmekten eyleme geçişin kolaylaştırılması hedeflenebilir.

Hipnoz sırasında yapılacak işe başlama, görevi küçük adımlara bölme, dikkati görev üzerinde tutma ve işi tamamlamanın oluşturduğu olumlu hissi zihinsel olarak pekiştiren çalışmalar da kullanılabilir.

Amaç kişinin her gün kendisini zorlayarak iradesiyle savaşması değil; başlamanın daha doğal hale gelmesi, zor görevlerden otomatik olarak kaçınma ihtiyacının azalması ve harekete geçme davranışının güçlenmesidir.

Değişim geliştikçe kişi günlerce düşündüğü işi daha kolay başlatabilir, son dakika baskısına ihtiyaç duymadan ilerleyebilir ve “yapmam lazım” diye düşünmek yerine gerçekten yapmaya başlayabilir.