Hipnoz ile Dikkat, Odaklanma ve Dürtü Kontrolünü Güçlendirme (DEHB)

DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) herkeste aynı şekilde görülmez. Bazı kişilerde dikkat sorunları, bazılarında hareketlilik ve içsel huzursuzluk, bazılarında ise dürtüsellik daha belirgin olabilir. Bu nedenle üç alanı ayrı ayrı değerlendirmek önemlidir.

Dikkat Eksikliği Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Dikkat eksikliği; kişinin dikkatini istediği noktaya vermekte, sürdürmekte veya dağıldıktan sonra yeniden toparlamakta zorlanmasıdır.

Çocuklarda ders sırasında kopma, ödevleri unutma, eşyaları kaybetme ve başladığı işi tamamlayamama daha belirgin olabilir. Yetişkinlerde ise çoğu zaman günlük hayatın içine gizlenir.

• Birisi konuşurken gözünün içine baktığı halde birkaç dakika sonra ne söylendiğini kaçırmak
• Kitabın veya belgenin aynı bölümünü tekrar tekrar okumak
• Bir işe başlayıp başka bir şey hatırlayınca ilk işi yarım bırakmak
• Bilgisayarda çok sayıda sekme açıp sürekli aralarında dolaşmak
• Telefonu “iki dakika” kontrol ederken uzun süre kaybolmak
• Anahtar, telefon, cüzdan gibi eşyaları sık sık aramak
• Randevuları, faturaları veya önemli tarihleri unutmak
• Yapılacaklar listesi hazırlayıp listedekileri başlatamamak
• Masayı veya çalışma ortamını hazırlayıp asıl işe bir türlü geçememek
• Son teslim tarihi yaklaşana kadar işi ertelemek
• Çok önemli bir işte bile zihnin başka konulara kayması
• Bir odadan diğerine geçip neden geldiğini unutmak
• Konuşurken anlatmak istediği konudan başka konulara sapmak
• Basit bir işi gereğinden fazla uzatmak
• Başladığı projelerin önemli bir bölümünü yarım bırakmak
• Yapılması gerekeni bildiği halde “Başlayamıyorum” hissi yaşamak

Kişi yıllar içinde bu durumu “Ben tembelim”, “Disiplinsizim”, “Hiçbir işi bitiremiyorum” şeklinde yorumlamaya başlayabilir.

Hiperaktivite Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Hiperaktivite kişinin yaşına ve yaşam biçimine göre farklı görünür. Çocuklarda fiziksel hareketlilik daha açıkken yetişkinlerde çoğu zaman içsel huzursuzluk ve sürekli uyarılma ihtiyacı şeklinde yaşanabilir.

Çocuklarda:

• Sürekli hareket etmek
• Oturması gereken yerde kalkmak
• Koşmak, tırmanmak veya sürekli bir şeylerle uğraşmak
• Çok konuşmak
• Sessiz oyunlarda zorlanmak
• Derste sandalyesinde durmakta güçlük çekmek

Yetişkinlerde ise:

• Uzun toplantılarda veya sohbetlerde oturmakta zorlanmak
• Otururken ayağını sallamak, kalemle oynamak veya sürekli pozisyon değiştirmek
• Boş kaldığında hemen telefon, televizyon veya başka bir uyaran aramak
• Sessizlikte dinlenmekten çabuk sıkılmak
• Bir işi yaparken aynı anda başka şeylerle de uğraşmak istemek
• Sürekli yeni planlar veya projeler üretmek
• Zihninde aynı anda birçok düşüncenin dolaşması
• Yorulmuş olduğu halde kendisini durduramamak
• Tatilde veya dinlenme gününde bile “bir şey yapmam gerekiyor” hissi yaşamak
• Gece yatağa girdiğinde beden yorulmuş olsa bile zihnin çalışmaya devam etmesi
• Sakin bir ortamda uzun süre kalınca huzursuz olmak

Bazı yetişkinler bunu çok net şekilde:

“Sanki içimde hiç kapanmayan bir motor var.”

Dürtüsellik Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Dürtüsellik, kişinin aklına gelen tepkiyle davranış arasındaki kontrol süresinin kısalmasıdır. Kişi çoğu zaman önce davranır, sonucunu daha sonra değerlendirir.

Günlük hayatta şu şekilde görülebilir:

• Karşısındaki konuşmasını tamamlamadan sözünü kesmek
• Aklına gelen şeyi hemen söyleyip sonradan pişman olmak
• Mesajı öfkeyle gönderip birkaç dakika sonra silmek istemek
• Küçük bir olayda bir anda çok sert tepki vermek
• Öfkelendikten sonra “Ben neden bu kadar büyüttüm?” diye düşünmek
• Beklemekte veya sırada durmakta aşırı zorlanmak
• Trafikte sabırsız ve ani tepkiler vermek
• İhtiyaç olmadığı halde ani alışverişler yapmak
• Bir anda para harcamak veya sonradan pişman olunan kararlar vermek
• Bir fikre büyük heyecanla başlayıp kısa süre sonra tamamen bırakmak
• Sonucunu düşünmeden riskli kararlar almak
• Sabırsızlık nedeniyle ilişkilerde karşı tarafı sürekli sıkıştırmak
• Anlık heyecan veya öfkeyle verilen kararların sonradan problem oluşturması
• Duyguların birkaç dakika içinde çok hızlı yükselmesi

Dürtüsellik yalnızca davranışlarda değil, duygusal tepkilerde de kendini gösterebilir. Kişi çok hızlı öfkelenebilir, heyecanlanabilir veya karar verebilir; tepkinin büyüklüğünü çoğu zaman olay bittikten sonra fark edebilir.

Hipnoz ile Dikkat, Odaklanma ve Dürtü Kontrolü Nasıl Güçlendirilir?

DEHB nörogelişimsel bir durumdur ve gerektiğinde psikiyatrik değerlendirme önemlidir. Hipnoz ise kişinin günlük yaşamını zorlaştıran dikkat yönetimi, zihinsel hareketlilik, dürtü kontrolü, stres tepkileri ve yerleşmiş davranış kalıpları üzerinde destekleyici biçimde kullanılabilir.

Dikkat sorunu ön plandaysa; dikkati tek bir noktaya yönlendirme, dağıldığında yeniden geri getirme, başladığı işi sürdürme ve görevleri daha düzenli biçimde tamamlayabilme becerileri üzerinde çalışılabilir.

Hiperaktivite ve içsel huzursuzluk ön plandaysa; zihnin ve bedenin sürekli uyarılma ihtiyacının azalması, kişinin sakin kalabilmesi, dinlenebilmesi ve tek bir işle daha rahat ilgilenebilmesi desteklenebilir.

Dürtüsellik ön plandaysa; dürtü ile davranış arasına daha fazla kontrol alanı koymak hedeflenir. Öfke, ani karar, söz kesme, alışveriş veya diğer dürtüsel davranışlarda kişinin otomatik tepki vermek yerine durabilmesi ve daha bilinçli seçim yapabilmesi üzerinde çalışılabilir.

Hipnoz ve bilinçaltı odaklı çalışmalarda ayrıca yıllar içerisinde oluşan;

“Ben zaten odaklanamıyorum.”
“Hiçbir işi bitiremiyorum.”
“Ben çok dağınığım.”
“Kendimi kontrol edemiyorum.”

gibi kişinin kendisi hakkındaki olumsuz kabuller de ele alınabilir.

Amaç kişiliği değiştirmek değildir. Dikkatin daha iyi yönetilebilmesi, zihinsel hareketliliğin kontrol edilebilmesi ve dürtülerin kişinin hayatını yönetmesi yerine kişinin kendi davranışları üzerinde daha fazla söz sahibi olması hedeflenir.